NFT: τι είναι, από πού ήρθε και πώς λειτουργεί στην πράξη

Ένα NFT είναι μια δημόσια εγγραφή σε ένα blockchain (κοινόχρηστο ψηφιακό μητρώο που τηρούν πολλοί ανεξάρτητοι υπολογιστές). Η εγγραφή δείχνει ποια διεύθυνση κατέχει ένα συγκεκριμένο, αριθμημένο token (ψηφιακή μονάδα που μεταβιβάζεται από διεύθυνση σε διεύθυνση). Τα αρχικά σημαίνουν non-fungible token, δηλαδή «μη ανταλλάξιμο token». Κάθε τέτοιο token διαφέρει από τα υπόλοιπα, γι' αυτό η κατοχή του καταγράφεται χωριστά [1].

Το πρόβλημα που επιχειρεί να λύσει είναι παλιό. Ένα ψηφιακό αρχείο αντιγράφεται χωρίς καμία απώλεια, οπότε το ίδιο το αρχείο δεν μπορεί να δείξει ποιο αντίγραφο είναι το «αυθεντικό» ούτε ποιος το κατέχει. Τα NFT δεν προστατεύουν το αρχείο. Χτίζουν γύρω του ένα μητρώο κατόχων που δεν ανήκει σε καμία μεμονωμένη εταιρεία. Η ιδέα έγινε ευρέως γνωστή τον Μάρτιο του 2021, όταν ένα token συνδεδεμένο με ένα ψηφιακό κολάζ πουλήθηκε σε δημοπρασία έναντι 69.346.250 δολαρίων [2].

Στο άρθρο θα δείτε από πού ήρθε η ιδέα και πώς λειτουργεί το πρότυπο. Θα ακολουθήσετε ένα πραγματικό token από τη δημιουργία μέχρι την πώλησή του, με τις συναλλαγές του στο blockchain. Θα δείτε ποιους πρέπει να εμπιστεύεται ο κάτοχος, τι έχει πάει στραβά, ποιες παρανοήσεις κυκλοφορούν και ποιους κινδύνους αναλαμβάνει όποιος αγοράζει. Το άρθρο είναι ενημερωτικό και δεν αποτελεί επενδυτική συμβουλή.

Το πρόβλημα που λύνει

Τα κρυπτονομίσματα καταγράφουν ποσότητες πανομοιότυπων μονάδων: αρκεί το μητρώο να ξέρει πόσες έχει κάθε διεύθυνση. Οι συντάκτες του προτύπου ERC-721 έγραψαν ότι αυτό το μοντέλο δεν αρκεί για μοναδικά αντικείμενα. Το πρότυπο για ανταλλάξιμα tokens στο Ethereum, το ERC-20, «δεν επαρκεί», επειδή κάθε μοναδικό αντικείμενο είναι διαφορετικό, ενώ οι μονάδες ενός κοινού token είναι πανομοιότυπες [1].

Τα παραδείγματα που έδιναν οι ίδιοι δεν ήταν μόνο ψηφιακά: σπίτια, μοναδικά έργα τέχνης, συλλεκτικές κάρτες, ακόμη και στοιχεία «αρνητικής αξίας» όπως τα δάνεια [1]. Το κοινό τους σημείο είναι ότι κάθε αντικείμενο πρέπει να παρακολουθείται ξεχωριστά. Δεν αρκεί να μετρηθεί.

Η σκέψη είχε εμφανιστεί νωρίτερα. Το 2012 ο Meni Rosenfeld περιέγραψε τα «χρωματιστά νομίσματα» (colored coins): ορισμένα bitcoin «σημαδεύονται» ώστε να αντιπροσωπεύουν κάτι άλλο, όπως πιστοποιητικά, μετοχές ή αυτό που ονόμασε «έξυπνη ιδιοκτησία» [3]. Δύο χρόνια αργότερα, ο ψηφιακός καλλιτέχνης Kevin McCoy σκέφτηκε, όπως είπε αργότερα, ότι ο μηχανισμός σπανιότητας του bitcoin θα μπορούσε να δώσει στους ψηφιακούς καλλιτέχνες συστήματα προέλευσης και ιδιοκτησίας για τα έργα τους [4].

Αυτό που ένα blockchain μπορεί πράγματι να εγγυηθεί είναι η εγγραφή «η διεύθυνση Υ κατέχει το token Χ». Το τι σημαίνει αυτή η εγγραφή για το ίδιο το αρχείο είναι το ερώτημα που διατρέχει όλο το άρθρο.

Από πού ήρθε η ιδέα

Χρωματιστά νομίσματα και ονόματα που λήγουν, 2012 έως 2014

Η εργασία του Rosenfeld Overview of Colored Coins δημοσιεύτηκε στις 4 Δεκεμβρίου 2012. Πρότεινε να χρησιμοποιηθεί η υπάρχουσα υποδομή του Bitcoin για τη διακίνηση αντικειμένων που δεν είναι χρήμα [3].

Το πρώτο έργο που σήμερα αποκαλείται συνήθως NFT δεν φτιάχτηκε στο Bitcoin αλλά στο Namecoin. Το Namecoin είναι ένα παλιό blockchain όπου οι χρήστες δεσμεύουν και μεταβιβάζουν «ονόματα», δηλαδή μοναδικούς συνδυασμούς γραμμάτων και αριθμών. Η κατοχή ενός ονόματος λήγει περιοδικά, και τότε οποιοσδήποτε μπορεί να το δεσμεύσει ξανά [4]. Αυτή η λεπτομέρεια θα αποδειχθεί καθοριστική στην ιστορία που ακολουθεί.

Ethereum: CryptoPunks, CryptoKitties και το ERC-721, 2017 έως 2018

Τον Ιούνιο του 2017 η Larva Labs κυκλοφόρησε τα CryptoPunks: 10.000 μικρούς χαρακτήρες σε pixel art, που αρχικά μπορούσε να τους διεκδικήσει δωρεάν όποιος πλήρωνε το τέλος συναλλαγής [5]. Η ημερομηνία κυκλοφορίας αμφισβητείται. Η Larva Labs δίνει τις 23 Ιουνίου 2017 [5]. Ο ερευνητής David Gerard γράφει ότι η πρώτη κυκλοφορία έγινε στις 9 Ιουνίου, ότι στις 17 Ιουνίου η εταιρεία προειδοποίησε τους κατόχους να μην πουλήσουν, και ότι ακολούθησε νέα έκδοση του συμβολαίου [6]. Το συμβόλαιο ήταν ειδικά κατασκευασμένο, αφού δεν υπήρχε ακόμη πρότυπο. Το ERC-721 το περιγράφει ως «μερικώς συμβατό» με το ERC-20 [1].

Στα τέλη του 2017 ακολούθησαν τα CryptoKitties, ψηφιακές γάτες που οι χρήστες αγόραζαν και «ζευγάρωναν». Στις 3 Δεκεμβρίου 2017 το TechCrunch ανέφερε ότι το παιχνίδι λειτουργούσε με πέντε smart contracts (προγράμματα που εκτελούνται μέσα στο blockchain) της εταιρείας Axiom Zen. Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, απορροφούσε περίπου το 15% της κίνησης του Ethereum [7].

Ο Dieter Shirley, της Axiom Zen, της εταιρείας πίσω από τα CryptoKitties, είχε ήδη δημοσιεύσει πρόταση για ένα κοινό πρότυπο. Το πρώτο προσχέδιο φέρει ημερομηνία 20 Σεπτεμβρίου 2017 και η δημόσια συζήτηση άνοιξε στις 22 Σεπτεμβρίου. Το κείμενο χρησιμοποιούσε ήδη τη συντομογραφία «NFTs» [8].

Η τελική μορφή είναι το ERC-721, με ημερομηνία δημιουργίας 24 Ιανουαρίου 2018 και συντάκτες τους William Entriken, Dieter Shirley, Jacob Evans και Nastassia Sachs. Η πρώτη του φράση το ορίζει ως «πρότυπη διεπαφή για μη ανταλλάξιμα tokens, γνωστά και ως τίτλοι ιδιοκτησίας» [1]. Οι συντάκτες εξηγούν ότι ο όρος «NFT» ήταν αποδεκτός σχεδόν από όλους όσους ρωτήθηκαν. Είχαν εξετάσει και τους όρους «διακριτό περιουσιακό στοιχείο», «τίτλος», «εισιτήριο» και άλλους [1]. Η ιδέα, λοιπόν, προηγείται των κρυπτονομισμάτων: είναι ο τίτλος ιδιοκτησίας και το μητρώο, μεταφερμένα σε κώδικα.

Μετά το ERC-721

Τον Ιούνιο του 2018 ο Witek Radomski και άλλοι πρότειναν το ERC-1155. Με αυτό, ένα μόνο συμβόλαιο μπορεί να διαχειρίζεται πολλούς τύπους tokens, ανταλλάξιμους και μη [9]. Σύμφωνα με τον Radomski, το πρότυπο οριστικοποιήθηκε τον Ιούνιο του 2019 [10].

Ακολούθησε το ERC-2981, ένα πρότυπο που απλώς δηλώνει ποιος πρέπει να λάβει δικαιώματα δημιουργού (ποσοστό επί κάθε μεταπώλησης) και πόσα. Το ίδιο το κείμενο ορίζει ότι η πληρωμή τους είναι εθελοντική [11].

Στις 20 Ιανουαρίου 2023 ο Casey Rodarmor ανακοίνωσε ότι οι «εγγραφές» (inscriptions) του πρωτοκόλλου Ordinals ήταν έτοιμες για το mainnet (το κύριο, πραγματικό δίκτυο) του Bitcoin. Σε αυτές το ίδιο το περιεχόμενο, για παράδειγμα μια εικόνα, γράφεται μέσα στη συναλλαγή [12].

Quantum: το πρώτο NFT και το όνομα που έληξε

Τον Μάιο του 2014 ο Kevin McCoy κατέγραψε στο Namecoin ένα κινούμενο ψηφιακό έργο με τίτλο Quantum. Το δικαστικό αρχείο καταγράφει δύο εντολές. Η πρώτη εκτελέστηκε στις 2 Μαΐου 2014 στο μπλοκ 174.910. Η δεύτερη, που ολοκλήρωσε την καταχώριση, εκτελέστηκε στις 3 Μαΐου στο μπλοκ 174.923 [4]. Ως όνομα χρησιμοποιήθηκε το ψηφιακό αποτύπωμα του ίδιου του αρχείου. Η σελίδα της εγγραφής έγραφε ότι αυτό που μεταβιβάζεται είναι «τίτλος ιδιοκτησίας, αλλά ΟΧΙ η ίδια η ιδιοκτησία» (δική μας μετάφραση) [4].

Τον Ιανουάριο του 2015 το όνομα έληξε, επειδή δεν ανανεώθηκε. Αυτό το αποδέχονται και οι δύο πλευρές της μεταγενέστερης δίκης [4]. Για έξι χρόνια δεν συνέβη τίποτα.

Στις 5 Απριλίου 2021, στο μπλοκ 553.180, ένας νέος χρήστης δέσμευσε το ίδιο όνομα. Στις 30 Απριλίου έγραψε στην εγγραφή ότι διεκδικεί τον τίτλο του αρχείου που βρισκόταν σε διεύθυνση του ιστότοπου του McCoy. Πρόσθεσε ότι «ο τίτλος μεταβιβάζεται σε όποιον ελέγχει αυτή την εγγραφή του blockchain» (δική μας μετάφραση) [4]. Πίσω από τον χρήστη βρισκόταν μια εταιρεία, η Free Holdings. Η ίδια ισχυρίστηκε ότι επιχείρησε να επικοινωνήσει με τον McCoy μέσω Twitter και ότι εκείνος δεν απάντησε [4].

Στις 28 Μαΐου 2021 ο McCoy δημιούργησε ένα νέο token για το ίδιο έργο, αυτή τη φορά στο Ethereum με το πρότυπο ERC-721 και αριθμό token 0. Ο οίκος Sotheby's το παρουσίασε ως έργο «αρχικά κομμένο στις 3 Μαΐου 2014 στο Namecoin και διατηρημένο σε token κομμένο στις 28 Μαΐου 2021 από τον καλλιτέχνη» [4]. Το έργο δημοπρατήθηκε τον Ιούνιο του 2021 έναντι 1.472.000 δολαρίων [4].

Στις 1 Φεβρουαρίου 2022 η Free Holdings κατέθεσε αγωγή κατά του McCoy και του Sotheby's. Υποστήριζε ότι η δική της εγγραφή στο Namecoin ήταν το «πρώτο NFT» και ότι η προώθηση της δημοπρασίας την έβλαψε [4]. Στις 17 Μαρτίου 2023 ο ομοσπονδιακός δικαστής James L. Cott απέρριψε την αγωγή. Έκρινε ότι η εταιρεία δεν είχε αποδείξει έννομο συμφέρον και ότι, ακόμη και αν το είχε, όλοι οι ισχυρισμοί της θα απορρίπτονταν. Χαρακτήρισε την αγωγή «απόπειρα εκμετάλλευσης ανοιχτών ζητημάτων ιδιοκτησίας» (δική μας μετάφραση) [4]. Το δικαστήριο σημείωσε ότι στην κοινότητα του Namecoin υπάρχουν τρεις ερμηνείες για το τι είναι ένα όνομα που δεσμεύτηκε ξανά: το ίδιο NFT, ένα νέο NFT, ή ένα νέο NFT που κουβαλά την ιστορία του παλιού [4].

Η Free Holdings άσκησε έφεση. Στις 17 Ιανουαρίου 2024 το Εφετείο του Δεύτερου Περιφερειακού Κύκλου ακύρωσε την απόφαση και έστειλε την υπόθεση πίσω με οδηγία να απορριφθεί η αγωγή χωρίς οριστική κρίση επί της ουσίας. Στις 8 Φεβρουαρίου 2024 η αγωγή απορρίφθηκε με αυτόν τον τρόπο [13].

Αυτά δείχνουν τα έγγραφα. Ό,τι ακολουθεί είναι η δική μας ανάγνωση.

Η υπόθεση δείχνει, χωρίς καμία θεωρία, ότι το token και το έργο είναι δύο διαφορετικά πράγματα. Στο Namecoin υπάρχουν δύο δεσμεύσεις του ίδιου ονόματος, και στο Ethereum υπάρχει ένα τρίτο token για το ίδιο αρχείο. Κανένα blockchain δεν αποφάσισε ποιο είναι το «πρώτο NFT». Το αποφάσισαν οι άνθρωποι, ο οίκος δημοπρασιών και τελικά ένα δικαστήριο. Η άποψή μας στα CRYPTONEA 24 είναι ότι αυτό δεν αποτελεί αποτυχία της τεχνολογίας. Είναι η ακριβής περιγραφή του τι κάνει: τηρεί ένα μητρώο, όχι ένα νόημα.

Πώς λειτουργεί, από το μηδέν

Η αναλογία: ένα κτηματολόγιο

Φανταστείτε ένα κτηματολόγιο όπου κάθε ακίνητο έχει έναν αριθμό, και δίπλα στον αριθμό γράφεται ο ιδιοκτήτης. Δίπλα υπάρχει και μια σημείωση: «το ακίνητο βρίσκεται στη διεύθυνση τάδε». Ένα NFT δουλεύει με τον ίδιο τρόπο.

Το «βιβλίο» είναι ένα smart contract. Ο αριθμός είναι το αναγνωριστικό του token, ένας ακέραιος αριθμός που κατά το πρότυπο δεν αλλάζει ποτέ όσο υπάρχει το συμβόλαιο. Ο συνδυασμός «διεύθυνση συμβολαίου και αριθμός token» είναι μοναδικός σε όλο το δίκτυο [1].

Το συμβόλαιο απαντά σε δύο βασικές ερωτήσεις: ποιος κατέχει το token με αυτόν τον αριθμό, και πόσα tokens έχει μια διεύθυνση. Επιπλέον εκτελεί μεταβιβάσεις [1].

Ποιος μπορεί να μεταβιβάσει

Μια μεταβίβαση μπορεί να την ξεκινήσουν τρεις: ο κάτοχος, μια διεύθυνση που ο κάτοχος έχει εγκρίνει για το συγκεκριμένο token, ή ένας operator (διεύθυνση που ο κάτοχος έχει εξουσιοδοτήσει γενικά). Με μία μόνο έγκριση, την setApprovalForAll, ένας operator μπορεί να διαχειρίζεται όλα τα NFT του κατόχου σε εκείνο το συμβόλαιο [1]. Έτσι λειτουργούν οι αγορές NFT, και, όπως θα δούμε, έτσι λειτουργούν και πολλές απάτες.

Η δημιουργία νέων tokens («κοπή») και η καταστροφή τους δεν περιγράφονται στο πρότυπο. Κάθε συμβόλαιο τις υλοποιεί όπως θέλει [1].

Η σημείωση με τη διεύθυνση

Πού είναι η εικόνα; Το πρότυπο προβλέπει μια προαιρετική συνάρτηση, την tokenURI. Αυτή επιστρέφει μια διεύθυνση που οδηγεί σε ένα αρχείο μεταδεδομένων (metadata, δηλαδή δεδομένα που περιγράφουν το token: όνομα, περιγραφή και σύνδεσμο προς την εικόνα) [1].

Οι συντάκτες γράφουν ρητά ότι αυτή η διεύθυνση «μπορεί να αλλάζει». Απέρριψαν την αποθήκευση όλων των μεταδεδομένων μέσα στο blockchain ως «υπερβολικά ακριβή» [1]. Το σχήμα του αρχείου μεταδεδομένων δεν περιλαμβάνει πεδίο που να επιβεβαιώνει το περιεχόμενο της εικόνας [1].

Ο κρυπτογράφος Moxie Marlinspike το διατύπωσε έτσι: σε πολλά NFT ο σύνδεσμος οδηγεί απλώς σε έναν διακομιστή. Όποιος ελέγχει τον διακομιστή ή αγοράσει αργότερα το όνομα τομέα μπορεί να αλλάξει την εικόνα, ανεξάρτητα από το ποιος κατέχει το token [14].

Το ψηφιακό αποτύπωμα

Ένας τρόπος να «δεθεί» το token με συγκεκριμένο περιεχόμενο είναι το hash (ψηφιακό αποτύπωμα). Ένας αλγόριθμος, όπως ο SHA-256, περνά όλο το αρχείο και παράγει μια σύντομη τιμή 256 bit. Η τιμή αλλάζει ριζικά αν αλλάξει έστω και ένα bit του αρχείου [15].

Το δίκτυο αποθήκευσης IPFS χρησιμοποιεί αυτή την ιδέα ως διεύθυνση: κάθε αρχείο εντοπίζεται με ένα αναγνωριστικό που προκύπτει από το ίδιο του το περιεχόμενο. Όποιος το κατεβάζει μπορεί να ελέγξει ότι πήρε το σωστό αρχείο υπολογίζοντας ξανά το hash [16]. Το IPFS όμως δεν εγγυάται ότι το αρχείο θα υπάρχει για πάντα. Το περιεχόμενο μένει διαθέσιμο μόνο όσο κάποιος κόμβος το «καρφιτσώνει», δηλαδή το κρατά και το προσφέρει στο δίκτυο [16].

Πού σταματά η αναλογία

Ένα κτηματολόγιο στηρίζεται σε νόμους, συμβολαιογράφους και δικαστήρια που αναγνωρίζουν την εγγραφή ως τίτλο. Ένα NFT δεν έχει τίποτα από αυτά από μόνο του.

Το blockchain δεν φυλάει το «ακίνητο». Η σημείωση με τη διεύθυνση μπορεί να αλλάξει. Τίποτα δεν εμποδίζει κάποιον να ανοίξει ένα δεύτερο «βιβλίο» με το ίδιο όνομα: οποιοδήποτε συμβόλαιο μπορεί να χρησιμοποιήσει το ίδιο όνομα και σύμβολο με ένα άλλο, και το ποιο είναι το «επίσημο» βρίσκεται εκτός του προτύπου [1].

Υπάρχει και μια ακόμη διαφορά: το μητρώο είναι πλήρως δημόσιο. Οι συντάκτες γράφουν ότι ιδιωτικότητα «δεν μπορεί να επιτευχθεί», γιατί ο καθένας μπορεί να ρωτήσει τον κάτοχο κάθε αριθμού [1].

Ένα πραγματικό παράδειγμα: το token 40913 βήμα βήμα

Ο οίκος Christie's περιέγραψε το αντικείμενο της δημοπρασίας του Μαρτίου 2021 ως το token με αριθμό 40913: ένα αρχείο jpg 21.069 επί 21.069 εικονοστοιχείων (319.168.313 bytes), το έργο EVERYDAYS: THE FIRST 5000 DAYS του καλλιτέχνη Beeple, «κομμένο στις 16 Φεβρουαρίου 2021» [17]. Ακολουθεί η πορεία του token στο Ethereum, όπως φαίνεται στο Etherscan, ένα δημόσιο εργαλείο για την ανάγνωση του blockchain.

Βήμα 1: η κοπή

Στις 16 Φεβρουαρίου 2021, στις 05:58:01 ώρα UTC, η συναλλαγή 0x84760768…ae772b3 μπήκε στο μπλοκ 11.866.040 [18].

Δεν την έστειλε η διεύθυνση του Beeple αλλά μια άλλη, η 0x981F0Bd6…bbD492. Η διεύθυνση αυτή κάλεσε μια συνάρτηση του συμβολαίου MakersTokenV2, ορίζοντας ως κάτοχο τον Beeple και ως συνολική προσφορά ένα μόνο αντίτυπο [18]. Ποιος ελέγχει εκείνη τη διεύθυνση δεν προκύπτει από τις πηγές μας.

Στο ημερολόγιο της συναλλαγής καταγράφονται δύο πράγματα. Το πρώτο είναι το tokenURI ipfs://ipfs/QmPAg1mj…C5zUz. Το δεύτερο είναι ένα γεγονός Transfer από τη μηδενική διεύθυνση προς τον Beeple για το token 40913, που είναι ο τρόπος του προτύπου να δηλώσει ότι «γεννήθηκε» ένα token [18].

Το τέλος συναλλαγής πληρώνεται σε gas (μονάδα που μετρά την υπολογιστική δουλειά μιας συναλλαγής στο Ethereum). Το τέλος ισούται με το gas επί την τιμή ανά μονάδα, σε gwei, δηλαδή δισεκατομμυριοστά του ETH. Η κοπή χρειάστηκε 471.905 μονάδες gas στα 156 gwei, δηλαδή 0,07361718 ETH. Με την τιμή του ETH εκείνη την ημέρα (1.782,83 δολάρια, όπως την καταγράφει το Etherscan) [18], το κόστος ήταν περίπου 131,25 δολάρια (δικός μας υπολογισμός: 0,07361718 x 1.782,83).

Βήμα 2: τι δείχνει το token

Το αρχείο μεταδεδομένων που δείχνει το tokenURI περιέχει τον τίτλο του έργου, μια περιγραφή και ένα πεδίο με το αποτύπωμα SHA-256 του αρχείου εικόνας (6314b55c…b896a017). Περιέχει επίσης έναν σύνδεσμο προς την εικόνα μέσω διακομιστή της πλατφόρμας MakersPlace [15].

Ο ερευνητής ασφαλείας Robert Graham αναφέρει ότι κατέβασε το αρχείο, υπολόγισε το αποτύπωμά του και διαπίστωσε ότι ταιριάζει [15]. Η αλυσίδα, λοιπόν, είναι: token, αρχείο μεταδεδομένων στο IPFS, αποτύπωμα, εικόνα.

Βήμα 3: η πρώτη μεταβίβαση μετά τη δημοπρασία

Στις 13 Μαρτίου 2021, στις 02:58:09 ώρα UTC, η συναλλαγή 0xa342e9de…b15e5bf μπήκε στο μπλοκ 12.027.619. Ο Beeple κάλεσε τη συνάρτηση safeTransferFrom του προτύπου και έστειλε το token στη διεύθυνση 0x58bF1FBe…108C5361A [19].

Μέσα στη συναλλαγή ο αριθμός του token εμφανίζεται σε δεκαεξαδική μορφή, ως 0x9fd1, που αντιστοιχεί στο 40913 (δικός μας υπολογισμός). Η μεταβίβαση χρειάστηκε 87.371 μονάδες gas στα 117 gwei, δηλαδή 0,010222407 ETH [19]. Με τιμή 1.921,18 δολάρια ανά ETH, αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 19,64 δολάρια (δικός μας υπολογισμός).

Τη μεταβίβαση μπορούσε να την κάνει μόνο ο κάτοχος ή κάποιος που εκείνος είχε εξουσιοδοτήσει [1]. Στην πράξη αυτό σημαίνει όποιον ελέγχει το ιδιωτικό κλειδί (μυστικός αριθμός με τον οποίο υπογράφεται κάθε συναλλαγή) της διεύθυνσης του Beeple [15].

Βήμα 4: η δεύτερη μεταβίβαση

Στις 04:16:33 της ίδιας ημέρας, η συναλλαγή 0x01d0967f…72f502d49 στο μπλοκ 12.027.953 έστειλε το token σε μια διεύθυνση που το Etherscan επισημαίνει ως «Metakovan», το ψευδώνυμο του αγοραστή. Κόστισε 0,014416215 ETH στα 165 gwei [20], δηλαδή περίπου 27,70 δολάρια (δικός μας υπολογισμός). Ανάμεσα στις δύο μεταβιβάσεις μεσολάβησαν 334 μπλοκ, δηλαδή 1 ώρα, 18 λεπτά και 24 δευτερόλεπτα (δικός μας υπολογισμός).

Τι δεν φαίνεται στο blockchain

Η τιμή κατακύρωσης ήταν 60,25 εκατομμύρια δολάρια και, με τις προμήθειες, 69,3 εκατομμύρια [21], ή ακριβώς 69.346.250 δολάρια [2]. Ο Christie's δεχόταν πληρωμή σε Ether μόνο από πορτοφόλια συγκεκριμένων πλατφορμών [17]. Ο Graham γράφει ότι η πληρωμή δεν εντοπίστηκε στο blockchain, πιθανότατα επειδή έγινε με άλλο τρόπο [15].

Σε όλη αυτή τη διαδρομή, το blockchain κατέγραψε τρία πράγματα: τη γέννηση του token και δύο αλλαγές κατόχου. Κανένα αρχείο εικόνας δεν μετακινήθηκε.

Οι αριθμοί που μετράνε

Το ίδιο το πρότυπο ERC-721 έχει χαρακτηριστεί «οριστικό» και δεν αλλάζει [1]. Ό,τι άλλο μετράει για τον κάτοχο, όπως η διεύθυνση της εικόνας, οι προμήθειες και τα δικαιώματα, το αποφασίζουν ο δημιουργός κάθε συμβολαίου και οι αγορές.

Ποιον εμπιστεύεσαι όταν κατέχεις ένα NFT

Το blockchain λύνει ένα μόνο πρόβλημα εμπιστοσύνης: ποιος κατέχει ποιον αριθμό. Γύρω από αυτό υπάρχουν τουλάχιστον τέσσερα ακόμη επίπεδα.

Πρώτο, ο δημιουργός του συμβολαίου. Το πρότυπο επιτρέπει ρητά σε ένα συμβόλαιο να παγώνει τις μεταβιβάσεις ή να αποκλείει διευθύνσεις. Ως προηγούμενο αναφέρεται το συμβόλαιο των CryptoKitties [1]. Στο παράδειγμά μας, την κοπή την εκτέλεσε μια διεύθυνση διαφορετική από εκείνη του καλλιτέχνη [18]. Ο Casey Rodarmor, που ανέπτυξε ένα ανταγωνιστικό σύστημα, υποστηρίζει ότι «η συντριπτική πλειονότητα» των NFT έχει κρυφά κλειδιά διαχειριστή και περιεχόμενο εκτός blockchain [12]. Είναι ισχυρισμός ενός ενδιαφερόμενου μέρους, όχι μέτρηση.

Δεύτερο, όποιος φιλοξενεί την εικόνα. Ο Marlinspike έφτιαξε ένα NFT που έδειχνε άλλη εικόνα ανάλογα με το ποιος το κοίταζε: μία στην OpenSea, άλλη στη Rarible και ένα emoji κοπριάς στο πορτοφόλι του αγοραστή. Σημείωσε ότι αυτό δεν παραβιάζει κανένα πρότυπο [14].

Τον Ιανουάριο του 2025 η Nike έκλεισε τη μονάδα RTFKT, που είχε δημιουργήσει τη συλλογή CloneX [24]. Στις 24 Απριλίου 2025 οι εικόνες των NFT CloneX, που φιλοξενούνταν στην υπηρεσία Cloudflare, αντικαταστάθηκαν από μήνυμα περιορισμού περιεχομένου [25]. Αποκαταστάθηκαν αργότερα, και ο τελευταίος υπεύθυνος του έργου ανακοίνωσε μεταφορά τους στο δίκτυο αποθήκευσης Arweave [24].

Ακόμη και το IPFS, που εγγυάται ότι το αρχείο δεν αλλοιώθηκε, χρειάζεται κάποιον να το κρατά διαθέσιμο [16]. Η εικόνα του Beeple, για παράδειγμα, φτάνει στον χρήστη μέσω διακομιστή της MakersPlace [15].

Τρίτο, οι υπηρεσίες που «διαβάζουν» το blockchain. Τον Ιανουάριο του 2022 ο Marlinspike έγραψε ότι το πορτοφόλι MetaMask έδειχνε τα NFT των χρηστών ρωτώντας την OpenSea. Όταν η OpenSea αφαίρεσε το δικό του NFT, αυτό εξαφανίστηκε και από το wallet του (ψηφιακό πορτοφόλι, η εφαρμογή που κρατά τα κλειδιά), παρόλο που υπήρχε ακόμη στο blockchain [14]. Η περιγραφή αφορά το 2022 και μπορεί να μην ισχύει πια με τον ίδιο τρόπο.

Τέταρτο, οι αγορές. Τα δικαιώματα δημιουργού πληρώνονται μόνο αν η αγορά επιλέξει να τα πληρώσει [11]. Από τον Αύγουστο του 2023 η OpenSea τα έκανε προαιρετικά [23].

Ποιος τρέχει τα κομμάτια του συστήματος

Δεν υπάρχει ένας οργανισμός που «τρέχει τα NFT». Υπάρχουν εταιρείες, ιδρύματα και ανοιχτά πρωτόκολλα που ελέγχουν διαφορετικά κομμάτια.

Πόσο χρησιμοποιούνται

Τα στοιχεία αγοράς προέρχονται από δύο παρόχους αναλύσεων, την DappRadar και την CryptoSlam. Στα στοιχεία που βρήκαμε καλύπτουν διαφορετικές περιόδους, γι' αυτό τα παρουσιάζουμε χωριστά και δεν τα συγκρίνουμε άμεσα. Δεν βρήκαμε τριμηνιαία έκθεση της DappRadar για το 2026.

Ο όγκος του β΄ τριμήνου 2025 ήταν περίπου 93% χαμηλότερος από εκείνον του α΄ τριμήνου 2022 (δικός μας υπολογισμός: 823 εκατομμύρια διά 12 δισεκατομμύρια, περίπου 6,9%). Ταυτόχρονα, οι πωλήσεις έγιναν πολλές και φθηνές. Σύμφωνα με την DappRadar, η μέση πώληση έπεσε από περίπου 321 δολάρια τον Ιανουάριο του 2025 σε 54 δολάρια τον Οκτώβριο του ίδιου έτους [36].

Το Ethereum παραμένει το μεγαλύτερο δίκτυο σε αξία. Την εβδομάδα έως τις 3 Οκτωβρίου 2026 κατέγραψε 17,08 εκατ. δολάρια [37]. Η CryptoSlam δημοσιεύει χωριστά τον όγκο που αποδίδει σε εικονικές συναλλαγές. Σε μια εβδομάδα του Αυγούστου 2026, για παράδειγμα, κατέγραψε 35,56 εκατ. δολάρια «πραγματικών» πωλήσεων στο Ethereum και επιπλέον 1,66 εκατ. ως εικονικές [38].

Κεντρικοί έλεγχοι και αλλαγές

Το ERC-721 δεν θα αλλάξει, αφού είναι οριστικό [1]. Δεν υπάρχει όμως μία ενιαία διαδρομή αναβάθμισης για «τα NFT», γιατί κάθε συμβόλαιο έχει τους δικούς του κανόνες.

Ένα συμβόλαιο μπορεί να δίνει στον δημιουργό του το δικαίωμα να παγώνει μεταβιβάσεις, να αποκλείει διευθύνσεις ή να αλλάζει τη διεύθυνση των μεταδεδομένων [1]. Την κοπή μπορεί να την εκτελεί άλλη διεύθυνση, που ορίζει τον καλλιτέχνη ως κάτοχο [18].

Η αλλαγή μπορεί να πάει και προς την αντίθετη κατεύθυνση. Τον Αύγουστο του 2021 η Larva Labs ανακοίνωσε ότι οι εικόνες και τα χαρακτηριστικά όλων των CryptoPunks αποθηκεύτηκαν πλήρως μέσα στο Ethereum [39]. Στο Solana, το πρόγραμμα Token Metadata μεταφέρει το δικαίωμα κοπής νέων μονάδων σε έναν ειδικό λογαριασμό. Έτσι κανείς δεν μπορεί να κόψει δεύτερο αντίτυπο εκτός του προγράμματος [40].

Οι εκδοχές σε κάθε δίκτυο

Οι διαφορές αφορούν κυρίως το πού ζει το περιεχόμενο και ποιος ελέγχει το συμβόλαιο. Στα συμπιεσμένα NFT του Solana, τα δεδομένα κάθε NFT μετατρέπονται σε hash και γίνονται «φύλλο» ενός Merkle tree (δέντρο από hashes που συνοψίζει πολλά δεδομένα σε ένα μόνο αποτύπωμα, τη «ρίζα»). Τα δεδομένα προστατεύονται από το ιστορικό του δικτύου [42], αλλά στην τρέχουσα κατάστασή του μένει μόνο η ρίζα [43]. Οι συνηθισμένες εντολές ανάγνωσης του δικτύου δεν βλέπουν αυτά τα NFT. Χρειάζεται ειδική υπηρεσία ευρετηρίου [43].

Το πρωτόκολλο Ordinals ακολουθεί την αντίθετη λογική: το περιεχόμενο γράφεται μέσα στη συναλλαγή του Bitcoin, χωρίς smart contract [12].

Οι εναλλακτικές και τι θυσιάζεται

Μια απλή βάση δεδομένων

Η προφανής εναλλακτική είναι μια εταιρεία που τηρεί το μητρώο σε δική της βάση δεδομένων. Ο Marlinspike υποστήριξε ότι η OpenSea θα ήταν «καλύτερη» χωρίς τα στοιχεία του web3: πιο γρήγορη, φθηνότερη, ευκολότερη. Το 2022, για να αποδεχθεί μια προσφορά για το NFT του, θα πλήρωνε από 80 έως πάνω από 150 δολάρια σε τέλη συναλλαγής [14]. Το blockchain δίνει ένα μητρώο που δεν εξαρτάται από τη μία εταιρεία. Το πληρώνει όμως σε κόστος και ταχύτητα.

Πλήρως μέσα στο blockchain ή με σύνδεσμο

Η πιο ασφαλής λύση για την εικόνα είναι να αποθηκευτεί μέσα στο ίδιο το blockchain. Αυτό ήταν, κατά τους συντάκτες του ERC-721, «υπερβολικά ακριβό» [1]. Τα Ordinals και τα CryptoPunks το κάνουν [12] [39], αλλά για εικόνες μικρού μεγέθους ή με αυξημένο κόστος. Το Solana προσφέρει φθηνότερη κοπή με τα συμπιεσμένα NFT. Οι εκτιμήσεις κόστους διαφέρουν: οι προγραμματιστές του Solana δίνουν περίπου 12.000 SOL για ένα εκατομμύριο συνηθισμένα NFT έναντι περίπου 5 SOL για συμπιεσμένα [42]. Μια ανεξάρτητη ανάλυση υπολογίζει περίπου 13,5 SOL για ένα εκατομμύριο συμπιεσμένα [43]. Το αντίτιμο είναι η εξάρτηση από υπηρεσίες ευρετηρίου [44].

Ενέργεια

Μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2022 το Ethereum λειτουργούσε με proof of work (απόδειξη εργασίας: ασφάλεια μέσω ενεργοβόρων υπολογισμών). Στις 15 Σεπτεμβρίου 2022 πέρασε σε proof of stake (απόδειξη συμμετοχής: ασφάλεια μέσω δεσμευμένων κεφαλαίων). Ο επίσημος ιστότοπος του έργου, το ethereum.org, εκτιμά ότι η κατανάλωση ενέργειας μειώθηκε κατά περίπου 99,95% [45].

Οι εκτιμήσεις για τη σημερινή κατανάλωση διαφέρουν. Το Crypto Carbon Ratings Institute (CCRI) τη μοντελοποιεί σε περίπου 0,0026 TWh τον χρόνο, δηλαδή 2,6 GWh (δικός μας υπολογισμός), και τη μείωση σε πάνω από 99,988% [46]. Η μελέτη αυτή είχε ανατεθεί από την εταιρεία ConsenSys [47]. Το Cambridge Centre for Alternative Finance υπολογίζει περίπου 7,87 GWh τον χρόνο, δηλαδή περίπου 0,90 MW συνεχούς ισχύος, «πάνω από 99,9%» κάτω από το επίπεδο πριν από την αλλαγή [48]. Το εύρος του μοντέλου του είναι από 1,26 έως 11,49 GWh [49]. Η ίδια μελέτη αναφέρει, με βάση στοιχεία του CCRI, περίπου 13,48 GWh τον χρόνο για το Solana [49].

Ο λόγος της απόκλισης είναι ότι οι μέθοδοι και οι χρονολογίες των μελετών διαφέρουν. Για τα NFT που κόπηκαν πριν από το 2022, το περιβαλλοντικό κόστος της εποχής του proof of work παραμένει μέρος της ιστορίας τους.

Συμφόρηση

Ένα δημοφιλές έργο επιβαρύνει όλους τους χρήστες του δικτύου. Τον Δεκέμβριο του 2017 τα CryptoKitties αύξησαν το δικό τους τέλος για τη «γέννηση» μιας γάτας από 0,001 σε 0,002 ETH λόγω συμφόρησης [7].

Τι έχει πάει στραβά

Ιανουάριος 2015 έως Φεβρουάριος 2024: το όνομα που έληξε

Η εγγραφή του Quantum στο Namecoin έληξε το 2015 επειδή δεν ανανεώθηκε. Δεσμεύτηκε ξανά από τρίτο το 2021 [4]. Η διαφορά κατέληξε στα δικαστήρια και η υπόθεση έκλεισε στις 8 Φεβρουαρίου 2024 με απόρριψη της αγωγής [13].

Ιούνιος 2017: η επανέκδοση των CryptoPunks

Τα CryptoPunks χρειάστηκε να εκδοθούν ξανά, με νέο συμβόλαιο, λίγες ημέρες μετά την πρώτη τους κυκλοφορία [6]. Η ακριβής τεχνική αιτία δεν τεκμηριώνεται στις πηγές που ελέγξαμε.

Δεκέμβριος 2017: η συμφόρηση των CryptoKitties

Το παιχνίδι απορροφούσε περίπου το 15% της κίνησης του Ethereum, και οι συναλλαγές καθυστερούσαν για όλους [7]. Τουλάχιστον μία εταιρεία ανέβαλε για λίγο τη δημόσια πώληση των tokens της για αυτόν τον λόγο [50]. Το πρόβλημα υποχώρησε με την πτώση της ζήτησης.

Ιανουάριος 2022: ένα NFT που εξαφανίστηκε από το πορτοφόλι

Ο Marlinspike έφτιαξε ένα NFT που άλλαζε εικόνα ανάλογα με τον θεατή. Η OpenSea το αφαίρεσε χωρίς εξήγηση, και από τη στιγμή εκείνη έπαψε να εμφανίζεται στο πορτοφόλι του, αν και η εγγραφή του παρέμενε στο blockchain [14]. Το ζήτημα σχεδιασμού που ανέδειξε δεν έχει λυθεί σε επίπεδο προτύπου.

Φεβρουάριος 2022: εικονικές συναλλαγές

Στις 2 Φεβρουαρίου 2022 η εταιρεία ανάλυσης Chainalysis δημοσίευσε τα ευρήματά της για τις εικονικές συναλλαγές (wash trading, όταν ο πωλητής πουλά στον εαυτό του για να φανεί ότι το αντικείμενο έχει ζήτηση και αξία). Η εταιρεία εντόπισε 262 χρήστες που είχαν πουλήσει NFT περισσότερες από 25 φορές σε διευθύνσεις που χρηματοδοτούσαν οι ίδιοι.

Από αυτούς, οι 110 κέρδισαν συνολικά 8.875.315 δολάρια, οι 152 έχασαν 416.984 δολάρια, και η ομάδα συνολικά κέρδισε 8.458.331 δολάρια. Ο πιο δραστήριος έκανε 830 τέτοιες πωλήσεις και παρ' όλα αυτά βγήκε χαμένος κατά 8.383 δολάρια, λόγω των τελών. Η ανάλυση κάλυψε μόνο συναλλαγές σε ETH και WETH [51].

20 Φεβρουαρίου 2022: phishing (ηλεκτρονικό «ψάρεμα») στην OpenSea

Ο διευθύνων σύμβουλος της OpenSea ανέφερε ότι 32 χρήστες υπέγραψαν ένα κακόβουλο μήνυμα που έστειλε επιτιθέμενος, και ότι ορισμένα NFT τους κλάπηκαν [52]. Ο επιτιθέμενος είχε συγκεντρώσει περίπου 1,7 εκατ. δολάρια σε ETH από την πώλησή τους. Ορισμένα NFT επιστράφηκαν [53]. Για τα υπόλοιπα NFT, οι πηγές μας δεν αναφέρουν έκβαση.

Απρίλιος 2022: η μεταπώληση του πρώτου tweet

Το NFT του πρώτου tweet του Jack Dorsey είχε αγοραστεί τον Μάρτιο του 2021 για 2,9 εκατ. δολάρια [54]. Στις 6 Απριλίου 2022 ο κάτοχός του το έβγαλε προς πώληση για περίπου 48 εκατομμύρια [55]. Σύμφωνα με το CoinDesk, η δημοπρασία έκλεισε με επτά προσφορές, η υψηλότερη από τις οποίες ήταν περίπου 277 δολάρια [54]. Το Fortune ανέφερε υψηλότερη προσφορά 6.200 δολαρίων τη στιγμή της δικής του δημοσίευσης [55]. Η υψηλότερη προσφορά που ανέφερε το CoinDesk αντιστοιχεί σε περίπου 0,01% της τιμής αγοράς (δικός μας υπολογισμός: 280 διά 2.900.000).

25 Απριλίου 2022: ο λογαριασμός Instagram του Bored Ape Yacht Club

Επιτιθέμενοι κατέλαβαν τον επίσημο λογαριασμό της συλλογής στο Instagram και δημοσίευσαν σύνδεσμο προς ψεύτικη διανομή δωρεάν «γης» σε ένα μελλοντικό παιχνίδι. Όσοι συνέδεσαν το πορτοφόλι τους και ενέκριναν τη συναλλαγή έχασαν συνολικά 91 NFT. Η αξία τους, με βάση τις κατώτατες τιμές των συλλογών, ήταν τουλάχιστον 2,8 εκατ. δολάρια [56]. Η Yuga Labs εκτίμησε τη ζημιά σε περίπου 3 εκατομμύρια [57].

Ο συνιδρυτής της συλλογής τόνισε ότι ο λογαριασμός είχε ενεργοποιημένη την επαλήθευση δύο βημάτων [56]. Οι πηγές διαφωνούν για τον ακριβή αριθμό των κλεμμένων NFT της συλλογής Mutant Ape: έξι σύμφωνα με τον συνιδρυτή, επτά σύμφωνα με ανεξάρτητο ερευνητή [56] [57].

Αύγουστος 2023: τέλος στα υποχρεωτικά δικαιώματα δημιουργού

Η OpenSea ανακοίνωσε ότι από τις 31 Αυγούστου 2023 τα δικαιώματα δημιουργού γίνονται προαιρετικά για νέες συλλογές. Η εφαρμογή τους για τις υπάρχουσες συλλογές που χρησιμοποιούσαν το εργαλείο επιβολής της συνεχίστηκε έως τις 29 Φεβρουαρίου 2024. Η εταιρεία εξήγησε ότι άλλες αγορές χρησιμοποιούσαν το δικό της συμβόλαιο Seaport. Γι' αυτό ήταν τεχνικά αδύνατο να τις αποκλείσει χωρίς να αποκλείσει και όσες πλήρωναν τα δικαιώματα [23].

Ο διευθύνων σύμβουλος της Yuga Labs, Daniel Alegre, απάντησε ότι η εταιρεία του «πιστεύει στην προστασία των δικαιωμάτων των δημιουργών» (δική μας μετάφραση) [58]. Η Yuga Labs ανακοίνωσε ότι θα σταματούσε να υποστηρίζει το Seaport στα αναβαθμίσιμα συμβόλαιά της και στις νέες συλλογές της έως τον Φεβρουάριο του 2024 [59].

Ιανουάριος και Απρίλιος 2025: οι εικόνες της CloneX

Μετά το κλείσιμο της RTFKT, οι εικόνες της συλλογής CloneX αντικαταστάθηκαν προσωρινά από μήνυμα περιορισμού της υπηρεσίας φιλοξενίας [24] [25]. Οι εικόνες αποκαταστάθηκαν και ανακοινώθηκε μεταφορά τους σε αποκεντρωμένη αποθήκευση [24].

Συνηθισμένες παρανοήσεις

«Αγοράζοντας το NFT, αγοράζω την εικόνα»

Ο Graham συνόψισε όσα απέκτησε ο αγοραστής του token 40913: τη δυνατότητα να το μεταβιβάσει σε κάποιον άλλο. Όχι το έργο ούτε τα πνευματικά δικαιώματα [15]. Το ίδιο έγραφε και η εγγραφή του Quantum το 2014: ο «τίτλος», όχι η «ιδιοκτησία» [4].

Η Chainalysis, αντίθετα, γράφει ότι τα NFT «συνήθως» δίνουν στον κάτοχο ιδιοκτησία επί των δεδομένων ή του μέσου στο οποίο αντιστοιχούν [51]. Η πραγματική απάντηση εξαρτάται από τους όρους κάθε έργου, όχι από την τεχνολογία.

«Η εικόνα βρίσκεται μέσα στο blockchain»

Συνήθως όχι. Το πρότυπο προβλέπει έναν σύνδεσμο, και οι συντάκτες του θεώρησαν την πλήρη αποθήκευση υπερβολικά ακριβή [1] [14]. Εξαιρέσεις υπάρχουν, όπως τα CryptoPunks μετά το 2021 [39] και οι εγγραφές Ordinals [12].

«Το NFT κάνει το έργο μοναδικό»

Ο καθένας μπορεί να κόψει ένα άλλο token που δείχνει στο ίδιο αρχείο [15]. Το Quantum έχει εγγραφές σε δύο blockchain, και το όνομά του στο Namecoin το δέσμευσαν διαδοχικά δύο διαφορετικά μέρη [4]. Μοναδικός είναι ο αριθμός μέσα στο συμβόλαιο, όχι το αρχείο.

«Ο κάτοχος του token ελέγχει και τη συλλογή»

Τα πνευματικά δικαιώματα της συλλογής CryptoPunks άλλαξαν χέρια δύο φορές: τον Μάρτιο του 2022 προς τη Yuga Labs και τον Μάιο του 2025 προς το Infinite Node Foundation [30]. Οι πωλήσεις αυτές δεν αφορούσαν τα ίδια τα tokens, τα οποία μετακινούνται μόνο με την υπογραφή του κατόχου τους ή κάποιου που εκείνος έχει εξουσιοδοτήσει [1].

«NFT σημαίνει ψηφιακή τέχνη»

Το πρότυπο γράφτηκε από την αρχή και για σπίτια, κάρτες και δάνεια [1].

«Οι τιμές που καταγράφονται δείχνουν την αξία»

Οι εικονικές συναλλαγές μπορούν να φουσκώσουν το ιστορικό τιμών [51], και μια παλιά τιμή δεν εγγυάται αγοραστή [54].

Τα ανοιχτά ερωτήματα

Αποκέντρωση που συγκεντρώνεται ξανά

Ο Moxie Marlinspike υποστηρίζει ότι οι χρήστες δεν τρέχουν δικούς τους διακομιστές. Γι' αυτό τα πορτοφόλια και οι εφαρμογές ρωτούν λίγες εταιρείες για το τι υπάρχει στο blockchain, χωρίς να επαληθεύουν τις απαντήσεις. Το αποτέλεσμα, κατά τον ίδιο, είναι ένα σύστημα με κεντρικό έλεγχο που ταυτόχρονα εξελίσσεται αργά όπως κάθε αποκεντρωμένο πρωτόκολλο [14].

Τι πραγματικά αγοράζει ο αγοραστής

Ο Robert Graham καταλήγει ότι η σχέση ανάμεσα στο token και το έργο υπάρχει «στο μυαλό των ανθρώπων» και όχι στον κώδικα [15]. Η κριτική αυτή δεν έχει απαντηθεί τεχνικά. Μπορεί να απαντηθεί μόνο με συμβάσεις και νόμους εκτός blockchain.

Η επιβολή των δικαιωμάτων δημιουργού

Το πρότυπο τα κάνει εθελοντικά [11]. Η OpenSea υποστήριξε ότι το εργαλείο επιβολής της δεν μπορούσε να λειτουργήσει, επειδή το υπόλοιπο οικοσύστημα δεν το υιοθέτησε [23]. Η Yuga Labs απάντησε ότι η προστασία των δημιουργών είναι προϋπόθεση [58]. Το ερώτημα παραμένει ανοιχτό.

Η μονιμότητα ενός NFT

Ο Rodarmor υποστηρίζει ότι τον χαρακτηρισμό «ψηφιακό τεχνούργημα» αξίζουν μόνο τα NFT που είναι αποκεντρωμένα, αμετάβλητα, μέσα στο blockchain και χωρίς περιορισμούς [12]. Οι συντάκτες του ERC-721 επέλεξαν τους συνδέσμους ακριβώς επειδή η πλήρης αποθήκευση κοστίζει [1]. Η ισορροπία ανάμεσα σε κόστος και μονιμότητα δεν έχει κριθεί.

Οι κίνδυνοι για τον αναγνώστη

Ο μεγαλύτερος πρακτικός κίνδυνος δεν είναι τεχνικός αλλά η υπογραφή. Με μία έγκριση, μια διεύθυνση μπορεί να αποκτήσει δικαίωμα να μεταφέρει όλα τα NFT σας σε ένα συμβόλαιο [1]. Οι κλοπές στην OpenSea και στο Bored Ape Yacht Club έγιναν επειδή χρήστες υπέγραψαν ή ενέκριναν κάτι που δεν καταλάβαιναν [52] [56]. Κάθε αίτημα υπογραφής από άγνωστο ιστότοπο πρέπει να αντιμετωπίζεται ως πιθανή απάτη, ακόμη και όταν ο σύνδεσμος προέρχεται από επίσημο λογαριασμό. Το ίδιο ισχύει για κάθε αίτημα να δώσετε τη φράση ανάκτησης (οι λέξεις που επαναφέρουν ένα πορτοφόλι) οπουδήποτε εκτός από τη συσκευή σας.

Οι μεταβιβάσεις είναι μη αναστρέψιμες. Το πρότυπο προειδοποιεί ότι, με τη συνάρτηση transferFrom, ένα NFT που στέλνεται σε διεύθυνση που δεν μπορεί να το διαχειριστεί «μπορεί να χαθεί για πάντα» [1].

Η εικόνα μπορεί να αλλάξει ή να χαθεί, αν ο σύνδεσμος οδηγεί σε διακομιστή που κάποιος ελέγχει ή σταματά να πληρώνει [14] [24]. Μια πλατφόρμα μπορεί να αποσύρει ένα NFT από την προβολή της, και αυτό μπορεί να επηρεάσει και την εμφάνισή του σε πορτοφόλια [14]. Το συμβόλαιο μπορεί να δίνει στον δημιουργό του εξουσίες, όπως πάγωμα ή αλλαγή μεταδεδομένων [1].

Η αγορά μπορεί να είναι ρηχή. Το ιστορικό τιμών μπορεί να περιλαμβάνει εικονικές συναλλαγές [51] [38], και η τιμή που πλήρωσε κάποιος δεν εγγυάται ότι θα βρεθεί επόμενος αγοραστής [54]. Η κατοχή του token συνήθως δεν μεταφέρει πνευματικά δικαιώματα [15]. Τέλος, οι κανόνες που διέπουν τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία μπορεί να αλλάξουν.

Πηγές

1. P: William Entriken, Dieter Shirley, Jacob Evans, Nastassia Sachs, ERC-721: Non-Fungible Token Standard, eips.ethereum.org/EIPS/eip-721, Ιανουάριος 2018
2. P: Christie's, Beeple: The First 5000 Days, onlineonly.christies.com.cn/s/beeple-first-5000-days/overview/2020, Μάρτιος 2021
3. P: Meni Rosenfeld, Overview of Colored Coins, bitcoil.co.il/BitcoinX.pdf, Δεκέμβριος 2012
4. P: U.S. District Court for the Southern District of New York, Free Holdings Inc. v. McCoy and Sotheby's, Opinion and Order, 22-CV-881 (JLC), nysd.uscourts.gov/sites/default/files/2023-03/Free%20Holdings%20vs%20mccoy.pdf, Μάρτιος 2023
5. P: Larva Labs, CryptoPunks, larvalabs.com/cryptopunks, χωρίς ημερομηνία (πηγή του έργου)
6. S: David Gerard, The early history of NFTs, part 4: Game sprites on the blockchain: CryptoPunks, davidgerard.co.uk/blockchain/2022/06/16/the-early-history-of-nfts-part-4-game-sprites-on-the-blockchain-cryptopunks/, Ιούνιος 2022
7. S: TechCrunch, People have spent over $1M buying virtual cats on the Ethereum blockchain, techcrunch.com/2017/12/03/people-have-spent-over-1m-buying-virtual-cats-on-the-ethereum-blockchain/, Δεκέμβριος 2017
8. P: GitHub (ethereum/EIPs), Issue #721: ERC: Non-fungible Token Standard, github.com/ethereum/EIPs/issues/721, Σεπτέμβριος 2017
9. P: Witek Radomski et al., ERC-1155: Multi Token Standard, eips.ethereum.org/EIPS/eip-1155, Ιούνιος 2018
10. P: Enjin, Witek Radomski, ERC-1155: The Final Token Standard on Ethereum, enjin.io/blog/erc-1155-token-standard-ethereum, Ιούνιος 2019 (πηγή του έργου)
11. P: ERC-2981: NFT Royalty Standard, eips.ethereum.org/EIPS/eip-2981, χωρίς ημερομηνία
12. P: Casey Rodarmor, Inscribing Mainnet, rodarmor.com/blog/inscribing-mainnet/, Ιανουάριος 2023 (πηγή του έργου)
13. S: PacerMonitor, Free Holdings Inc. v. McCoy et al, 1:22-cv-00881, pacermonitor.com/public/case/43419771, Φεβρουάριος 2024
14. S: Moxie Marlinspike, My first impressions of web3, moxie.org/2022/01/07/web3-first-impressions.html, Ιανουάριος 2022
15. S: Robert Graham (Errata Security), Deconstructing that $69million NFT, blog.erratasec.com/2021/03/deconstructing-that-69million-nft.html, Μάρτιος 2021
16. P: IPFS Docs, The lifecycle of data in IPFS, docs.ipfs.tech/concepts/lifecycle, χωρίς ημερομηνία (πηγή του έργου)
17. P: Christie's, Beeple (b. 1981), EVERYDAYS: THE FIRST 5000 DAYS, onlineonly.christies.com.cn/s/beeple-first-5000-days/beeple-b-1981-1/112924, Φεβρουάριος 2021
18. P: Etherscan, Transaction 0x84760768…ae772b3, etherscan.io/tx/0x84760768c527794ede901f97973385bfc1bf2e297f7ed16f523f75412ae772b3, Φεβρουάριος 2021
19. P: Etherscan, Transaction 0xa342e9de…b15e5bf, etherscan.io/tx/0xa342e9de61c34900883218fe52bc9931daa1a10b6f48c506f2253c279b15e5bf, Μάρτιος 2021
20. P: Etherscan, Transaction 0x01d0967f…72f502d49, etherscan.io/tx/0x01d0967faaaf95f3e19164803a1cf1a2f96644ebfababb2b810d41a72f502d49, Μάρτιος 2021
21. S: The Art Newspaper, Beeple NFT work sells for astonishing $69.3m at Christie's after flurry of last-minute bids nearly crashes website, theartnewspaper.com/2021/03/11/wtaf-beeple-nft-work-sells-for-astonishing-dollar693m-at-christies-after-flurry-of-last-minute-bids-nearly-crashes-website, Μάρτιος 2021
22. P: OpenSea Help Center, What fees do I pay on OpenSea?, support.opensea.io/en/articles/8867091-what-fees-do-i-pay-on-opensea, Μάιος 2026 (πηγή του έργου)
23. P: OpenSea, Changes to creator fees on OpenSea, opensea.io/blog/articles/on-creator-fees, Αύγουστος 2023 (πηγή του έργου)
24. S: Cointelegraph, RTFKT's CloneX avatars reappear after issue blacks out NFTs, cointelegraph.com/news/rtfkt-clone-x-avatars-visible-again-after-cloudflare-issue, Απρίλιος 2025
25. S: TechSpot, Nike faces $5M lawsuit after CloneX NFTs go dark due to hosting error, techspot.com/community/topics/nike-faces-5m-lawsuit-after-clonex-nfts-go-dark-due-to-hosting-error.291981/, Απρίλιος 2025
26. P: OpenSea, Terms of Service, opensea.io/tos, Σεπτέμβριος 2025 (πηγή του έργου)
27. S: The Block, OpenSea raises $300 million at $13 billion valuation, with backing from Coatue and Paradigm, theblock.co/post/129250/opensea-eyeing-raise-that-would-value-it-at-13-billion-with-backing-from-coatue-and-paradigm-sources, Ιανουάριος 2022
28. S: Blockworks, Token Transparency: Metaplex, H1 2026, blockworks.com/token-transparency/filing/metaplex, 2026
29. S: Blockworks, Metaplex Foundation Closes $46M Funding Round, blockworks.com/metaplex-foundation-closes-46m-funding-round/, χωρίς ημερομηνία
30. S: The Block, Yuga Labs sells CryptoPunks IP to nonprofit Infinite Node Foundation, theblock.co/post/354114/yuga-labs-sells-cryptopunks-ip-to-nonprofit-infinite-node-foundation, Μάιος 2025
31. S: The Defiant, Yuga Labs Sells CryptoPunks IP to Infinite Node Foundation, thedefiant.io/news/nfts-and-web3/yuga-labs-sells-cryptopunks-ip-to-infinite-node-foundation, Μάιος 2025
32. S: Quantstamp, Securing the Flow Ecosystem, quantstamp.com/blog/securing-the-flow-ecosystem, 2021
33. S: DappRadar, NFT financials falling in Q3 but on-chain metrics remain bullish, dappradar.com/blog/nft-financials-falling-in-q3-but-on-chain-metrics-remain-bullish, 2022
34. S: Decrypt, Cheaper NFTs Mean Sales Are Surging, But Trading Volume is Plummeting: DappRadar, decrypt.co/328668/cheaper-nfts-mean-sales-are-surging-but-trading-volume-is-plummeting-dappradar, Ιούλιος 2025
35. S: CryptoPotato, NFTs Are Back: DappRadar Reports Record 18 Million Sales in 2025's Biggest Market Comeback, cryptopotato.com/nfts-are-back-dappradar-reports-record-18-million-sales-in-2025s-biggest-market-comeback/, Οκτώβριος 2025
36. S: DappRadar, Over 10 Million NFTs Sold as Web3 Moves Beyond JPEGs, dappradar.com/blog/over-10-million-nfts-sold-as-web3-moves-beyond-jpegs, Νοέμβριος 2025
37. S: The Cryptonomist, NFT sales trends drop 23.48% to $40.88M as Panini America surges 557%, en.cryptonomist.ch/2026/10/03/nft-sales-trends/, Οκτώβριος 2026
38. S: crypto.news, NFT sales fall 44.7% to $63.3M as Ethereum leads, crypto.news/nft-sales-fall-44-7-to-63-3m-as-ethereum-leads/, Αύγουστος 2026
39. P: Larva Labs, On-chain Cryptopunks, larvalabs.com/writing/2021-8-18-18-0/on-chain-cryptopunks, Αύγουστος 2021 (πηγή του έργου)
40. P: Metaplex, Token Metadata: Overview, metaplex.com/docs/smart-contracts/token-metadata, χωρίς ημερομηνία (πηγή του έργου)
41. P: Metaplex, SPL Tokens and Token Programs, metaplex.com/docs/solana/spl-tokens-and-token-programs, 2026 (πηγή του έργου)
42. P: Solana Developers, compressed-nfts, github.com/solana-developers/compressed-nfts, χωρίς ημερομηνία (πηγή του έργου)
43. S: Spark, Solana State Compression: How Compressed Accounts Cut Payment Application Costs 1000x, spark.money/research/solana-payment-state-compression-costs, χωρίς ημερομηνία
44. S: QuickNode, What Is the Metaplex DAS API?, quicknode.com/docs/solana/solana-das-api, χωρίς ημερομηνία
45. P: ethereum.org, The Merge, ethereum.org/roadmap/merge, χωρίς ημερομηνία (πηγή του έργου)
46. P: ethereum.org, Ethereum energy consumption, ethereum.org/en/energy-consumption/, χωρίς ημερομηνία (πηγή του έργου)
47. S: Decrypt, Ethereum Energy Use, Carbon Footprint Down 99% After Merge, decrypt.co/109848/ethereum-energy-carbon-footprint-down-99-percent-merge, Σεπτέμβριος 2022
48. P: Cambridge Centre for Alternative Finance, Ethereum After the Merge: A Change in Power, jbs.cam.ac.uk/faculty-research/centres/alternative-finance/publications/ethereum-after-the-merge-a-change-in-power/, 2026
49. S: ForkLog, Cambridge Centre for Alternative Finance estimates Ethereum energy use after The Merge, forklog.com/en/?p=100151, 2026
50. S: CoinDesk, ICO Delayed by Ethereum's CryptoKitties Congestion, coindesk.com/markets/2017/12/05/ico-delayed-by-ethereums-cryptokitties-congestion, Δεκέμβριος 2017
51. S: Chainalysis, Crime and NFTs: Chainalysis Detects Significant Wash Trading and Some NFT Money Laundering In this Emerging Asset Class, chainalysis.com/blog/2022-crypto-crime-report-preview-nft-wash-trading-money-laundering/, Φεβρουάριος 2022
52. S: CoinDesk, OpenSea Investigating 'Exploit Rumors' as Users Complain of Missing NFTs, coindesk.com/business/2022/02/20/opensea-investigating-exploit-rumors-as-users-complain-of-missing-nfts, Φεβρουάριος 2022
53. S: Fortune, OpenSea co-founder says phishing attacker made $1.7 million in crypto from selling stolen NFTs, fortune.com/2022/02/21/opensea-co-founder-phishing-attacker-crypto-selling-stolen-nfts, Φεβρουάριος 2022
54. S: CoinDesk, 'Jack Dorsey's First Tweet' NFT Went on Sale for $48M. It Ended With a Top Bid of Just $280, coindesk.com/business/2022/04/13/jack-dorseys-first-tweet-nft-went-on-sale-for-48m-it-ended-with-a-top-bid-of-just-280/, Απρίλιος 2022
55. S: Fortune, The auction for an NFT of Jack Dorsey's first tweet, listed at $48 million, closed with a high bid of just $280, fortune.com/2022/04/14/jack-dorsey-nft-first-tweet-auction-plunge-value-drop, Απρίλιος 2022
56. S: The Block, Bored Ape Instagram account hacked: NFTs worth $2.8 million stolen, theblock.co/post/143328/bored-ape-instagram-account-hacked-nfts-worth-2-8-million-stolen, Απρίλιος 2022
57. S: Decrypt, Bored Ape Yacht Club Instagram hacked, Ethereum NFTs stolen, decrypt.co/98614/bored-ape-yacht-club-instagram-hacked-ethereum-nfts-stolen, Απρίλιος 2022
58. S: The Art Newspaper, OpenSea NFT marketplace ending resale royalties policy, theartnewspaper.com/2023/08/23/opensea-nft-marketplace-ending-resale-royalties-policy, Αύγουστος 2023
59. S: CryptoSlate, Yuga Labs of Bored Apes fame draws away from OpenSea over royalty fee policy, cryptoslate.com/yuga-labs-of-bored-apes-fame-draws-away-from-opensea-over-royalty-fee-policy/, Αύγουστος 2023

Το άρθρο είναι εκπαιδευτικό και παρέχει γενική πληροφόρηση. Τα δεδομένα στα κρυπτονομίσματα αλλάζουν γρήγορα, γι' αυτό επαληθεύστε τα πριν προχωρήσετε σε οποιαδήποτε ενέργεια με βάση όσα διαβάσατε εδώ. Δεν αποτελεί χρηματοοικονομική συμβουλή.